نشر و نوشتار

این هفته نیز من و دوستانم در صفحه کتا ب و اندیشه بیش از ۱۰ کتاب را برای معرفی و مروز انتخاب کرده ایم . از نظر من مهمترین کتاب این هفته همانا فرهنگ دانش آموز سخن است که از سوی شورای کتاب کودک هم به عنوان کتاب سال این حوزه معرفی شده است . در باره این معرفی خبری در همشهری آنلاین آمده است .

بقیه کتابهای را می توانید دراینجابخوانید.

فرهنگ دانش آموز سخن

مولف و سرپرست : دكتر حسن انوري

ناشر : انتشارات سخن ؛ چاپ اول 1384

قيمت: 3500 تومان/ 520 صفحه

گاه برخي رخدادها سبب مي شود كه كتابي دوباره در معرض قرار گيرد و درباره آن سخن وگفته و نوشته انتشار يابد. اين بار كتاب فرهنگ سخن دانش آموز چنين محملي را ايجادكرده است. اين كتاب اگر چه از زمان انتشار آن چندان نمي گذرد ، اما روز گذشته ( 27 دي) از سوي شوراي كتاب كودك به عنوان كتاب برگزيده سال معرفي ودر فهرست اين نهاد قرار گرفت .

اهميت اين انتخاب از آن جهت است كه نهاد شوراي كتاب كودك با سابقه اي بيش از چهل سال از جمله نهادهاي باسابقه و تاثير گذار در حوزه كتاب و به خصوص كتاب كودك و نوجوان به شمار مي رود و آراء و ديدگاههاي آن درباره هر كتابي مي تواند مورد وثوق و اعتماد باشد.

درهر حال فرهنگ دانش آموز سخن گرد آمده  و انتخابي است از فرهنگ بزرگ سخن كه سالهاي اوليه دهه هشتاد با كمك و سرويراستاري و سرپرستي دكتر حسن انوري انتشار عمومي يافت .آن فرهنگ در نوع خود اتقاقي مهم و اثر گذار بود . به خصوص كه ناشري خصوصي دست به چنين كار سترگي زدو چندين و چند سال هزينه اي جدي و قابل اعتنا را براي اين فرهنگ سامان مندي و صرف كرد.

فرهنگ دانش آموز سخن در واقع نتيجه و فرزند خلف آن فرهنگ بزرگ است . فرهنگي كه در همين مدت چند سال از دل آْن فرهنگهاي ديگري چون فرهنگ كنايات سخن، فرهنگ دو جلدي سخن، فرهنگ كوچك سخن و نيز يكي ،‌دو فرهنگ ديگر متولد شدند. اين فرهنگ البته ، وآنچنانكه اصغر علمي ،‌مدير انتشارات سخن، معتقداست فرزندان ديگري هم خواهد داشت.

در كنار اين فرهنگ بايد از فرهنگ ديگري كه اين ناشربراي كودكان و نوجوانان تاليف كرد و البته اكثر همت آن را بانومنيژه گازراني صرف كرد ، نيز يادي بكنيم كه د رنوع خود كاري ابتكاري بود. اين فرهنگ ها و تخصصي شدن آن براي سنين مختلف اين حسن را دارند كه  به كودكان و نوجوانان ما اين آموزش و امكانات را مي دهند كه بتوانند اگر معناي لغتي خاص را نمي دانند به دنبال آن لغت به فرهنگ نامه خاص خودشان مراجعه كنند.

اين گونه ما به كودكانمان شخصيت مي دهيم و آنها را اندك اندك به سمتي سوق مي دهيم كه د رسنين بالاتر هم براي هر مشكلي كه پيدا كردند ، ابتدا براي درك اوليه از هر موضوعي به دانشنامه و يا فرهنگ خاص آن موضوع مراجعه كنند.

در مقدمه اين فرهنگ كاربرد آن هم آمده است و مولف نوشته كه براي استفاده دانش آموزان و كساني تهيه شده كه با زبان روزمره و ساده  فارسي سرو كار دارند ، فرهنگي دم دستي كه در روي ميز و  كيف هر دانش آموزي بايد باشد.

در هر حال اکنون که این نوشته انتشار می یابد روزهای پایانی دی ماه هم بسر می رسد و این هراس وجود دارد که این بودجه نسبتا هنگفت که درصورت هزینه شدن در جای درستش می تواند، تحولی جدی در مدارس و کتاب و کتابخوانی آموزش و پرورش ایجاد کند، به درستی هزینه نشود و یا اینکه دست اندر کاران آن سازماندهی مناسبی برای هزینه آن انجام ندهند، این بودجه به خزانه بازگشت داده شود و البته سال بعد در جایی دیگر غیر از حوزه کتاب صرف شود.

سلامت جسمی عبدالرحیم جعفری

عبدالرحیم جعفری، پیشکسوت نشر ایران و بنیانگذار انتشارات امیر کبیر چند مدتی به بیماری صعبی دچار شده بود. اما به فضل الهی و نیز مدد پزشکان و خانواده دلسوز، این چهره نامی عرصه نشر سلامت خود را بازیافته است و دوران نقاهت خود را می گذراند. جناب جعفری تجربه هایش را در کتاب دوجلدی درجست و جوی صبح ( انتشارات روزبهان) در اختیار اهل فرهنگ و ناشران قرار داده است والبته جلد سوم این خاطرات را هم نوشته است که از قرار مدتها است که در بخش ممیزی وزارت ارشاد منتظر مجوز صدور است .

امید که آقای فردی که به تازگی ریاست بخش ممیزی اداره کتاب را عهده دار شده است، اسباب انتشار این کتاب و برخی کتاب های دیگر را فراهم کند . جلد سوم خاطرات جعفری اطلاعات مهمی در زمینه تاریخ نشر دارد و برخی زوایای پنهان انتشارات امیر کبیر را نیز رمز گشایی می کند. زوایای پنهانی که از جمله آنها رای دادگاه پس از انقلاب به نفع آقای جعفری است.

پرسش ها از بخش نشر سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران

یکی، دو هفته قبل بود که موسسه نشر شهر، وابسته به سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران اعلام کرد که دو میلیارد و دویست میلیون تومان بابت تهیه و تجهیز لوازم ورزشی به مدارس تهران اهدا کرده است.طبیعی است که اهم.دای لوازم ورزشی، آن هم به مدارس تهران حرکتی نیکو و پسندیده است. اما اینکه این حرکت چه ارتباطی به موسسه نشر شهر دارد، پرسشهای فراوانی برای ناشران و نیز اهل فرهنگ به وجود آمده است.

سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران بودجه مناسبی در اختیار دارد و برخی از کارهایی که در زمینه های مختلف فرهنگی وهنری انجام می دهد، به خصوص حرکتهایی که اخیرا در موسسه نغمه شهر در زمینه موسیقی صورت گرفته ومی گیرد( مثل برنامه آیین دوست و نقد نغمه) همدلی شگفت انگیزی را بین اهالی موسیقی ایجاد کرده است. اما در زمینه نشر یا حرکتهای آن مقطعی است و یا با گردش سیاستهای شگفت انگیزی روبه روییم که هر آدم عاقلی را به تعجب وشگفتی وا می دارد. برای نمونه در همین نهاد تا مدتی قبل رونمایی کتاب صورت می گرفت، کاری پسندیده که از قرار نه تنها تداومی نیافت، بلکه آن مقدار وعده و وعید هایی هم که به ناشران نشردهنده این کتاب ها داده شده بود نیز صورت تحقق به خود نگرفت .

یا همین خرید کتاب از مدارس که ابتدا به شکل جدی،اما بدون اطلاع رسانی مناسب به ناشران صورت گرفت،اما بعدها نه تنها تداومی نیافت، بلکه گردشی صد و هشتاد درجه ای پیدا کرد. در هر حال جا دارد دست اندرکاران بخش نشر سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران برای شفاف سازی هم که شده است درباره بخشهای رونمایی کتاب و علل تداوم نیافتن آن ونیز بخش خرید کتاب برای مدارس که در فرصتی کوتاه به خرید وسایل ورزشی برای مدارس تبدیل شد، توضیحات قانع کننده ای داشته باشند و این اطلاعات را در اختیار شهروندان و نهادهای صنفی عرصه نشرقرار دهند.

در چنین اوضاع و احوالی بیم آن می رود که نهادها و ارگان های دیگر بر چنین هزینه ای دست گذاشته و آن را تکه پاره کرده و درنهایت چیزی برای نشر باقی نماند. نوشته زیر را فرید مرادی، دوست و محقق و کارشناس امور نشر نوشته و در آن بر سیاست های حمایتی ارشاد در بخش های مختلف انتقاداتی کرده است که متن کامل آن را می توانید در اینجا بخوانید.

همانند هفته های گذشته این هفته نیز من و دوستانم در گروه کتاب و اندیشه کارگزاران بیش از ده کتاب را معرفی کرده ایم. ابتدا معرفی یک  کتاب ترجمه ای درباره جامعه شنا سی را بخوانید و سپس برای اطلاع از سایر کتابها اینجارا کلیک کنید.

«فرهنگ جامعه شناسی انتقادی»

 
ریمون بودن، فرانسوا بوریکو
ترجمه؛ عبدالحسین نیک گهر
ناشر؛ انتشارات فرهنگ معاصر
چاپ اول؛ 1385
838 صفحه ،قیمت؛8600 تومان

طبیعی است اگر فرد خود کتاب شناس نباشد باید درباره موضوع و حوزه ای که می خواهد کتابی تهیه کند از فردی کارشناس و اهل کتاب مشورت بگیرد. فرد کتابشناس هم طبیعی است که تمامی کتاب ها را نمی خواند، بلکه نشانه هایی دارد که بر اساس آن نشانه ها به داوری دست می یازد و کیفیت کتاب ها را ارزیابی می کند و به فرد مشورت خواه توصیه می کند که چه کتابی را بخرد یا نخرد.

از جمله این نشانه ها نویسنده یا مترجم خوب است یا ناشر معتبر که برای انتشار کتاب هایش انرژی و وقت مادی و معنوی می گذارد.

این اشاره کوتاه را آوردیم تا بگوییم که کتاب «فرهنگ جامعه شناسی انتقادی» در هر سه مورد مولفان، مترجم و ناشر دارای کیفیت و ویژگی های شاخصی است و از این نظر کتابی است قابل اعتناو اعتماد که می تواند به کار هر خواننده ای بیاید که علاقه مند به دانستن موضوعات مرتبط با جامعه شناسی است.

دکتر عبدالحسین نیک گهر که ترجمه این متن را به مدت 10 سال انجام داده است، از جمله چهره های شناخته شده و آکادمیک در حوزه جامعه شناسی است که خود نیز آثار متعددی در این زمینه تالیف و ترجمه کرده است.

کتاب «فرهنگ جامعه شناسی انتقادی» آنگونه که مولفان در مقدمه آورده اند نه یک دانشنامه است و نه یک واژه نامه، بلکه یک فرهنگ است. مولفان دو هدف را از نگارش این فرهنگ مدنظر داشتند؛اول شمارش تعداد حتی الامکان بیشتر ونیز متنوع تر مقاهیمی که مولفان واژه نامه ها و مدخلها را در رابطه با آنهاانتخاب می کنند و دوم اینکه تعریف کاربرد مصطلح واژه ها که از راه استقرا در متون مولفان صاحب نام صورت می گیرد.

به تعبیر دقیق تر هدف اصلی از تالیف این فرهنگ همانا شناسایی مسائل اساسی جامعه شناسی است.از سوی دیگر د ر این فرهنگ سعی شده است که افکار قالبی که نیت شان گذر از واژه های ناروا استعمال شده است نیز واکاوی و بازگویی شود.

دراین کتاب سعی شده است با استفاده از سخنان جامعه شناسان نامی از وبر و دورکیم در گذشته تا گیدنز در اکنون، رابطه میان برخی مفاهیم اساسی اثبات شود.

به همین سبب درپایان هر مدخل نیز فهرستی از مقاله های هم بسته معرفی شده اند و درپایان فرهنگ هم نمایه ای شامل گروه بندی برحسب موضوع و حوزه مورد نظر ارائه شده است.

در کل می توان گفت که دو مولف کتاب می خواستند تحلیلی انتقادی از سنت جامعه شناسی ارائه دهند.

در نهایت می توان گفت که مدخل ها در هشت گروه دسته بندی شده اند؛

طبقات بزرگ پدیده های اجتماعی، انواع و وجوه اصلی سازمان اجتماعی، مفاهیم عمده خاص جامعه شناسی، مفاهیم متداول ومشترک در چندین رشته، پارادایم ها و نظریه هایی که کاربرد گسترده ای دارند، مسائل نظری عمده، مسائل معرفت شناختی عمده، و درنهایت چند مقاله و مدخل درباره بنیانگذاران عمده جامعه شناسی و معرفی دیدگاهها و نظریات معروف آنها.

کتاب به شکل ساده و البته روان مفاهیمی چون انتخابات، دموکراسی، توتالیتریسم، سوسیالیسم، سرمایه داری و بسیاری از مفاهیمی که امروزه ما به آنها در ادبیات رسانه ای برمی خوریم، را معرفی کرده است.

انتشار دائره المعارف کودکان و نوجوانان لاروس در ایران

ویژگی مهم یک کتاب خوب و خواندنی، آن هم برای گروه سنی کودکان و نوجوانان، همانا سادگی در نثر، شعار ندادن، توضیحات کوتاه، خواندنی و البته قانع کننده است، به نحوی که خوانندگان این سنین احساس کنند از خواندن این متن و نگاه کردن به تصاویر لذت می برند، گویی که یک کارتون زیبا را می بینند و یا یک فیلم عروسکی لذت بخش را. این ویژگی ها وقتی رعایت شد، آنگاه می توان درباره هر موضوعی نوشت؛ از شیر مرغ ! تا جان آدمیزاد.

وگرنه طبیعی است در بازاری که انواع و اقسام سرگرمی ها وجود دارد، اگر جذابیت های بصری و نثری به اندازه ای نباشد که خواننده این سنین را جلب و جذب کند، وی سرگرمی یا کتابی دیگر را انتخاب خواهد کرد.

خواننده یا کودک و نوجوانی که برای خرید کتاب یا اسباب بازی به فروشگاهی رفته است، به دنبال این است که بیشترین لذت را از خریدش ببرد، پس این ما ( د راینجا ناشر و نویسنده و کتاب پرداز) هستیم که باید کتابمان را به گونه ای بنویسیم و طراحی کنیم که همچون نگینی در این بازار بدرخشد. وقتی این اتفاق افتاد طبیعی است که مشتری و خریدار کودک و نوجوان هم کتاب را خواهد خرید چرا که خرید و خواندن این کتاب لذت فراوانی را که وی می خواهد به وی می دهد.

مجموعه دایره المعارف لاروس که پنج جلد ابتدایی آن به کوشش انتشارات فرهنگ معاصر و ناشر سخت کوش و خوش فکرش، جناب داوود موسایی، به بازار کتاب عرضه شده است، تمامی این مزایا را دارد، یعنی متن ها بسیار کوتاه انتخاب شده اند و هر متنی درکوره ای از آزمایشات اولیه گداخته شده تا به این پایه و مایه رسیده است.

متن ها کوتاه هستند و کمترین دراز گویی در آنها به چشم نمی آید، برای تمامی متن هایی که انتخاب و نوشته شده، تصاویری انتخاب شده است. در کنار متن های توضیحی، متن هایی هم به صورت پرسش و پاسخ تنظیم شده است که تمامی آنها تصاویر ویژه خود را دارد. بر تمامی اینها بیفزایید طراحی و صفحه آرایی این مجموعه را که سعی شده است از بهترین تصاویر استفاده شود.

برای نمونه در همین جلد اول که به زندگی حیوانات اختصاص دارد، به رغم آنکه حجم مطالب چندان زیاد نیست، ولی یک خواننده به راحتی با زندگی و زادوولد و تغذیه و دیگر مسائل انواع حیوانات، از دوزیستان گرفته تا جانوران دریایی و خشکی و... آشنا می شود.

استفاده از 12 عکس واقعی از حیوانات نیز جلوه های بصری کار را افزوده است. بر تمامی این مزایا بیفزایید کار ارزنده ناشر ایرانی را که سعی کرده است به لحاظ کیفیت، همان حسی را به خواننده انتقال دهد که نسخه خارجی این اثر در خود جای داده است. از این منظر هم کتاب از جمله تجربه های ارزنده و جالب توجه در عرصه نشر و چاپ کتاب های رنگی به شمار می رود.

کار دیگری که باید ذکر خیری از آن به میان آید و البته در جایی دیگر تفضیل آن را خواهیم نوشت، همانا رعایت حق مولف و مصنف است. به این معناکه ناشر با عقد قراردادی با ناشر دایره المعارف لاروس حق ترجمه و انتشار این اثر را خریده است. کاری که درعرصه نشر ایران کمتر اتفاق می افتد و عموم ناشران، به دلیل آنکه ما به کپی رایت جهانی نپیوسته ایم، این آثار را بدون مجوز انتشار می دهند.

از مجموعه فرهنگ لاروس تاکنون 5 کتاب زندگی، دایناسورها، همه چیز درباره زمین و کیهان منتشر شده است و کتاب های دیگر این مجموعه هم در آینده نزدیک انتشار عمومی می یابند.

درباره  چند کتاب تازه دیگر .اینجا را کلیک کنید.

اطلاعات بیشتر درباره مجموعه دائره المعارف کودکان و نوجوانان لاروس در همشهری آنلاین

در يكي ، دوهفته اخير سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران در مراسمي كه در فرهنگسراي شفق برگزار شد ، از پنج ناشر تجليل به عمل آورد. اين ناشران عبارت بودند از انتشارات قدياني ، انتشارات حكمت، انتشارات بنياد نهج البلاغه و انتشارات سروش و دفتر نشر فرهنگ اسلامی . درروز آخر به این مراسم رفتم . ۵ تا ۱۰ نفر درسالنی نشسته بودند والبته باران شدیدی هم می بارید و آقای اشعری سخنرانی کوتاه پنج دقیقه ای کرد. جدای از ایراد جزیی براین مراسم که از یکی از فعالترین مدیران سابق این نشر( یعنی جناب عباس ملکی) که سهمی جدی در معرفی و ارتقای این نهاد شدو بعد از ایشان درواقع کار جدی و درخشانی از این نشر ندیدیم . اما در کل مراسم دندان گیری نبود.

اگر چه به صورت رسمي عنوان نشد ، اما از منابع غير رسمي كسب اطلاع كرديم كه اين حركت پسنديده قرار است ادامه يابد و ناشران ديگري هم در اين مجموعه جاي بگيرند واز آنها تجليل به عمل آيد.

طبيعي است كه هر حركتي كه در آن از قشري فرهنگي تجليل به عمل آيد ، محمود و ستوده است و بايد بر پاي اين نهال آب افشاند ،اما متاسفانه حركتهاي  سازمان فرهنگي وهنري شهرداري تهران ، به خصوص در عرصه نشر، با اما و اگر هاي فراواني همراه است كه اتقاقا درهمين حركت هم مي توان اين اما و اگر ها را به عينه مشاهده كرد.پيش از اين در يادداشتهاي مختلف نوشتيم كه بر خلاف گفته هاي شهردار تهران( جناب قاليباف) كه معتقد اند حركت شهرداري و نهادهاي زير مجموعه آن بايد در حمايت از نهادهاي مدني و بخش خصوصي ( نه بخشهاي شبه خصوصي و دولتي و شبه دولتي ) صرف شود ، در عرصه نشر متاسفانه چنين حركتي تاكنون كمتر مشاهده شده است . به خصوص موسسه نشر شهر كه تاكنون كمتر نشاني از خود در اين زمينه نشان داده است . درا ين باره نگارنده مطالب مفصلي در همين ستون  نوشته و حتي با مدير اين موسسه كه خود درس خوانده كتاب و فلسفه است گفت و گويي هم انجام وانتشار داديم ، و حتي ايشان پذيرفت كه بايد از نهادهاي مدني فعال و جدي در اين زمينه طلب مشورت و همكاري كند ، اما درنهايت جز يكي دو مورد ( آن هم به صورت سمبليك) بقيه موارد در بر همان پاشنه سابق گشته و مي گردد . و نوشته هاي ما هم همچنو ميخ آهنيني كه در سنگ اثر نكند ، پا د رهوا مانده است  . انتقادات اتحاديه ناشران وكتابفروشان تهران كه برخي از شاخص ترين ناشران ايران هم در هيات مديره آن هستند، نيز اثر وثمري نداشت و درنهايت اين در برهمان پاشنه اي مي چرخد كه مي چرخيده است . درخشانترين كار اين موسسه همانا توزيع وسايل ورزشي در هفته كتاب بود. كاري كه به گمان من دست اندركاران جديد شوراي شهر تهران بايد تحقيق وتفحصي جدي از آن به عمل بياورند و روابط پشت پرده چنين تصميماتي را بررسي كنند و گزارشي شفاف از كارهاي موسسه نشر شهر به دست دهند.

اما درباره كار تازه كه همانا تجليل از ناشران شهر نام گرفته است. مهمترين پرسش اين است كه معيارهاي انتخاب اين ناشران چه بوده است ؟ هيات داوراني كه دست به انتخاب اين ناشران زده اند چه گروهي اندو چه ويژگيهايي دارند و اين هيات داوران را چه كساني انتخاب كرده اند؟ چرا درميان هيات داوران از نهادهاي شناخته شده عرصه نشر همانند اتحاديه ناشران و كتابفروشان تهران ( باسابقه اي 50 ساله ) كمتر نام و نشاني وجود دارد؟ چرا درميان ناشران بايد به ناشري دولتي همانند انتشارات سروش تجليل به عمل آيد . اگر ملاك كتابهاي منتشر شده است و يا هرچيز ديگركه ناشراني چون انتشارات علمي وفرهنگي و يا سمت و حتي اميركبير بسي بيشتر از سروش  كتاب توليد و انتشار داده اند و تاثيرات افزونتر هم داشته اند. ويا د رحوزه ناشراني كه در موضوعات فكري و فلسفي و كلامي كار مي كنند ، انتشارات حكمت بيشتر تلاش كرده است يا ناشراني چون مركز، طرح نو، ني، مولي و...؟ در همين تصويري كه مي بيند و اتفاقا آقاي دكتر ديناني گرامي د رحال سخنراني است ، آيا دو سه گانه درخشان تاليف اين استاد را كه هر دوي آنها برگزيده كتاب سال ايران و جهان اسلام شده اند را چه ناشري تاليف كرده است ؟نشر حكمت!؟ يا ...

نمي دانم اين كار پسنديده ( د رنفس خود) قرار است تداوم يابد يا نه . اما اگر قرار است كه ادامه يابد ، بهترين شيوه همانا نوشتن آيين نامه اي براي آن و گنجاندن هيات داوراني از نهادهاي مختلف عرصه نشر دراين هيات انتخاب است . اين گونه مي توان اميدوار بود كه اين حركت بستري را فراهم و معيارهايي رااعلام كند كه دست اندركاران آن  حد اقل بتوانند از انتخاباهاي خود  دفاع كنند.